Trong bài đăng trên blog này, tôi sẽ chia sẻ suy nghĩ và phân tích của mình về bộ phim 'The Cove: The Truth About the Sad Dolphins'.
Lý do chọn xem phim và ấn tượng ban đầu
Ban đầu tôi định giới thiệu bộ phim tài liệu "Chiếc xe kéo cũ", nhưng tôi đã thay đổi ý định giữa chừng. Mặc dù những câu chuyện về cuộc sống thường nhật của một cá nhân rất hay, nhưng tôi lại bị thu hút bởi những tác phẩm nêu lên các vấn đề xã hội hoặc phơi bày những sự thật bị che giấu. Đề cương môn học đã ảnh hưởng đến lựa chọn của tôi ở một mức độ nào đó, nhưng trên hết, tôi thích những câu chuyện có tính bình luận xã hội, vì vậy sau khi xem xét nhiều lựa chọn khác nhau, tôi đã chọn bộ phim này.
Ban đầu, tôi bắt đầu xem phim mà không hề biết trước nội dung. Vì vậy, ngay từ khoảnh khắc nhìn thấy cảnh mở đầu, một cảm giác bất an đã bao trùm lấy tôi. Căng thẳng dâng cao ngay từ đầu, và tôi có linh cảm rằng đây không phải là một chủ đề sẽ được xử lý theo hướng tích cực. Lòng tôi đau nhói suốt cả bộ phim, và tôi thấy mình suy ngẫm sâu sắc về sự tàn ác của con người và sự thờ ơ của xã hội chúng ta.
Cảnh tượng gây sốc nhất là khi các ngư dân ở Taiji, Nhật Bản, dùng lao đâm chết cá heo một cách bừa bãi. Biển chuyển sang màu đỏ, những con cá heo quằn quại trong đau đớn, và cảnh chúng thở hổn hển trong những giây phút cuối cùng trước khi chết thật đau lòng và kinh hoàng. Thật ghê tởm khi thấy các ngư dân cười hoặc hút thuốc ngay cả khi chứng kiến cảnh tượng như vậy. Tôi vô cùng đồng cảm với một khoảnh khắc trong cuộc phỏng vấn khi ai đó nói, “Ngay khi tôi bắt đầu xem đoạn phim, sự kinh hoàng trở nên rõ ràng. Nó vượt quá sức tưởng tượng.”
Động lực cơ bản khiến tôi chọn bộ phim này rất đơn giản: một cảm giác trách nhiệm mãnh liệt muốn thông báo cho thế giới về “cái chết và sự tàn sát cá heo”. Nói cách khác, tôi tin rằng thông điệp của bộ phim này là nhằm ngăn chặn nạn giết hại cá heo đang diễn ra ở Thái Cực và phơi bày sự thật cho cộng đồng quốc tế.
Tóm tắt trình tự
1. Bộ phim mở đầu bằng cảnh đường phố Taiji, Nhật Bản, và một khung cảnh tràn ngập hình ảnh cá voi và cá heo. Phim truyền tải thực tế rằng hàng trăm nghìn con cá heo bị giết hại ở Taiji. Rick O'Barry tuyên bố rằng ông phải quay phim chính xác những gì đang xảy ra để phơi bày sự thật.
2. Bộ phim giải thích rằng ngành công nghiệp cá heo phát triển nhờ ảnh hưởng của loạt phim truyền hình “Flipper”. Sau khi “Flipper” được phát sóng, cá heo trở nên quen thuộc với mọi người, và ngành công nghiệp biểu diễn cá heo đã tạo ra giá trị thương mại khổng lồ. Rick O'Barry trở thành một huấn luyện viên cá heo nổi tiếng thế giới sau khi xuất hiện trong “Flipper” và nhận ra rằng cá heo có khả năng tự nhận thức.
3. Phần tường thuật tiếp tục giải thích rằng cá heo bị nhốt trong bể rất nhạy cảm với tiếng ồn và thường chết vì căng thẳng. Khi hàng trăm con cá heo bị ngư dân Taiji dồn vào bờ, những người huấn luyện sẽ chọn lọc một số cá thể nhất định—chẳng hạn như cá cái non—để đưa đến các thủy cung.
4. Bước ngoặt đối với Rick O'Barry là vụ tự tử của một con cá heo tên Kathy, từng xuất hiện trong chương trình “Flipper”. Ông quyết tâm thả tất cả cá heo bị giam cầm, một hành động mà vì đó ông đã bị bắt giữ. Ông suy ngẫm rằng trong khi ông mất 10 năm để xây dựng ngành công nghiệp biểu diễn cá heo, thì ông đã đấu tranh suốt 35 năm để phá bỏ nó.
5. Cuộc thảo luận chuyển sang Ủy ban Cá voi Quốc tế (IWC), chỉ ra lý do tại sao cá heo nhỏ không được ưa chuộng rộng rãi và nhấn mạnh thực tế rằng một số quốc gia săn bắt cá voi coi cá heo như thức ăn. Cuộc phỏng vấn cũng cho rằng Nhật Bản đang cố gắng hợp pháp hóa việc săn bắt cá heo bất chấp sự phản đối của quốc tế.
6. Vấn đề ô nhiễm thủy ngân được đề cập. Vì cá heo đứng đầu chuỗi thức ăn, thịt của chúng có hàm lượng thủy ngân cao, có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe con người. Bài báo chỉ ra rằng chính phủ biết rõ điều này nhưng lại che giấu, so sánh với các trường hợp trong quá khứ như bệnh Minamata và thực tế là thịt cá heo vẫn được bán trên thị trường.
7. Đoàn làm phim giấu máy quay bên trong một mô hình đá được chế tạo đặc biệt để quay cảnh này. Mặc dù nhiều lần có nguy cơ bị phát hiện, cuối cùng họ đã thành công trong việc quay phim.
8. Những gì camera giấu kín ghi lại là những cảnh tượng kinh hoàng về việc ngư dân giết hại cá heo bằng lao móc. Một đoạn trích từ cuộc phỏng vấn được chiếu lại, trong đó một người nói: “Ngay khi tôi bắt đầu xem đoạn phim, sự kinh hoàng đã hiện rõ. Nó vượt quá sức tưởng tượng.”
9. Rick O'Barry dự định trình chiếu những cảnh tàn sát này tại IWC để thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế về vấn đề này. Ông khẩn thiết nói: “Chúng ta phải chấm dứt tình trạng này. Chừng nào việc tàn sát còn tiếp diễn, nó sẽ chỉ tập trung ở một khu vực. Nếu chúng ta không thể ngăn chặn nó, thì sẽ không còn hy vọng gì nữa.”
Nhân vật: Rick O'Barry
Rick O'Barry là một người huấn luyện cá heo nổi tiếng toàn thế giới sau khi chương trình "Flipper" được phát sóng năm 1964. Sau cái chết của chú cá heo Kathy trong "Flipper", ông đã cống hiến hết mình cho việc giải phóng những chú cá heo bị giam cầm, một lý tưởng mà vì nó ông đã bị bắt giữ nhiều lần.
O'Barry nỗ lực phơi bày thực trạng tàn sát cá heo ở Taiji, tiếp tục nâng cao nhận thức thông qua việc quay phim tại chỗ và trình chiếu trên phạm vi quốc tế. Lời nói và hành động của ông tạo nên trục chính của bộ phim tài liệu này.
Phân tích hình thức và chủ đề
Việc xem xét chuỗi hình ảnh theo chiều dọc cho thấy trình tự sau: Cái chết của Flipper và Cassie trên truyền hình, những nụ cười giả tạo được thấy ở các thủy cung như SeaWorld, cá heo bị ngư dân Taiji dồn vào bờ, cảnh chúng bỏ chạy trong khi đang chảy máu, thịt cá heo được bán ở chợ cá, và cuối cùng là cuộc tàn sát bừa bãi. Những hình ảnh này vừa gợi lên phản ứng cảm xúc vừa trình bày sự thật.
Các cuộc phỏng vấn xuất hiện thường xuyên trong bộ phim này. Chúng ta được nghe giọng nói của những người ủng hộ tuyên bố của Rick O'Barry hoặc làm chứng cho tình hình. Tôi tin rằng nếu không có những cuộc phỏng vấn này, sự hiểu biết của khán giả sẽ bị giảm sút, và sẽ có những hạn chế đáng kể trong việc giải thích mối quan hệ nhân quả của các sự kiện. Đồng thời, mặc dù phỏng vấn là một phương tiện quan trọng để ghi lại sự thật, nhưng nếu sử dụng không đúng cách, chúng có nguy cơ bóp méo sự thật hoặc đơn phương gán cho một nhóm cụ thể là kẻ xấu; do đó, cần phải cẩn thận trong quá trình quay phim và biên tập.
Nhìn chung, bộ phim tài liệu này tuân theo thể loại phim tài liệu giải thích. Nó giúp khán giả hiểu rõ hơn thông qua lời dẫn chuyện và các cuộc phỏng vấn, đồng thời sử dụng phương pháp dựng phim dựa trên bằng chứng, trình bày các sự kiện bằng cách tổng hợp các tài liệu và đoạn phim lưu trữ. Mặc dù cách tiếp cận này hiệu quả trong việc làm nổi bật mức độ nghiêm trọng của vụ việc, nhưng người ta luôn phải nhớ rằng quan điểm của nhà sản xuất có thể bị ảnh hưởng.
Quá trình phân tích tác phẩm này rất bổ ích, nhưng không hề dễ dàng. Vì đây là lần đầu tiên tôi phân tích phim tài liệu, nên tôi cảm thấy lạ lẫm và e ngại. Tuy nhiên, bằng cách xem đi xem lại các đoạn phim và sắp xếp suy nghĩ từng bước một, tôi đã có thể hình thành quan điểm riêng của mình. Nỗi lo lắng ban đầu của tôi đã giảm bớt, và bản thân quá trình phân tích trở nên thú vị hơn.
Tôi cũng muốn bổ sung thêm một vấn đề thực tế. Mặc dù bộ phim này được phát hành năm 2009, nhưng các hoạt động bắt giữ và giết mổ ở Taiji vẫn chưa được giải quyết triệt để ngay cả sau khi phim ra mắt. Các báo cáo về việc bắt giữ định kỳ theo mùa và hậu quả là cuộc tàn sát vẫn tiếp tục xuất hiện, và cuộc đấu tranh do các nhà hoạt động như Rick O'Barry dẫn đầu vẫn tiếp diễn cho đến ngày nay. Những sự thật này chứng minh rằng thông điệp của bộ phim vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay.
Cuối cùng, tôi hy vọng rằng thông qua bộ phim này, nhiều người sẽ nhận thức được sự tàn ác đang diễn ra ở Taiji. Chúng ta không được quên rằng cá heo không chỉ là một cảnh tượng để ngắm nhìn; chúng là những sinh vật sống muốn được ở bên cạnh chúng ta.